| TAMME KASTANJE,
naar overzicht Mediterrane
Culinaria
De tamme kastanje, Castanea sativa
MILL., komt overal in Europa als ingeburgerde boom voor, maar denkelijk
is hij alleen bezuiden de Alpen inheems.
Er zijn een half dozijn soorten
bekend die alle in de gematigde zone van het N. Halfrond voorkomen. In N.-Amerika is hij in de gebieden die de Pacific begrenzen afwezig. Enige
gekweekte soorten zijn C. crenata SIEB. et Zucc. (Japan)
en C. dentata (MARSH.)
BORKH. (N.-Amerika). Deze laatste soort werd (1904) door een parasiterende
schimmel (Endothia parasitica (Murr.) zo aangevallen dat hij vrijwel
uitstierf. In oostelijk N.-Amerika staan vele dode, gebleekte
stamstronken nog als een somber gedenkteken in de bossen.
Het best echter is Castanea sativa, een bladverliezende boom,
bekend, die zijn vruchten in stekelige bolsters draagt waardoor zij even
lastig te hanteren zijn als een stekelvarken. Als zij rijp zijn barsten
zij open en de vruchten vallen omlaag. De tamme kastanje geeft de
voorkeur aan dezelfde klimaatomstandigheden als de beuk maar eist een
kalkvrije bodem. Men meent wel, dat het rooien van beukenbomen in de
Europese bossen op veel plaatsen de tamme kastanje een kans gaf om zich
te vestigen. Deze boom heeft voor zijn kiemplanten veel meer licht nodig
dan nabij groeiende beukenbomen over zouden laten.
Castanea-soorten kunnen gemakkelijk van beuken of eiken worden
onderscheiden
door de lange, grof gezaagde of getande bladeren en
stijve, dikwijls rechtopstaande, lange aarvormige bloeiwijzen die veel
mannelijke bloemen (meeldraden) in het bovenste gedeelte dragen terwijl
de vrouwelijke bloemen, aan een toefje slanke stijlen te herkennen, in
het laagste gedeelte van de bloeiwijzen geplaatst zijn. Steeds blijven
tamme kastanjes, ten noorden van de Alpen, bomen van gemiddelde grootte,
ofschoon zij 200 - 300 jaar oud kunnen worden, en beuken dus ten minste
een eeuw overleven. in Z.-Europa zijn echter kolossale exemplaren, die
een stamomtrek van meer dan 20 m bezitten en meer dan 500 jaar oud zijn,
wijd en zijd bekend.
De wind vervoert het stuifmeel van de beuk, maar dozijnen soorten
kevertjes, vliegen en bijen zijn de bestuivers van de tamme kastanje.
De
mannelijke bloemen brengen een eigenaardige geur voort (tri-methyl-amine)
die kevers bijzonder sterk aantokt en op de stempel bevindt zich een
zoet smakend druppeltje nectar.
Het hout is waardevol, fijn-vezelig en zeer goed bestand tegen
vocht. De bast wordt voor tooien gebruikt. Kastanjes zijn in sommige
streken van de zuidelijke Alpen een belangrijke bron van voedsel. Een
gemeente kan daar een 'meent' bezitten, open grazige hellingen waar hier
en daar struiken of boompjes groeien. Op zo'n meent rust een “jus plantandi”, een plantrecht. Elke ingezetene bezit het recht kastanjes in
de meent te planten en wordt daardoor eigenaar van de bomen.
Ter wille van de export worden bepaalde grootvruchtige variëteiten
gekweekt.
In de straten van vele Europese steden worden gepofte
kastanjes verkocht. Ook kunnen gekookte en gesuikerde kastanjes als
'marrons glacés' de kenners behagen.
De soort Tamme Kastanje, Castanea sativa Mill. is een majestueuze boom,
die 20 tot 30 meter hoog kan worden. Hij behoort tot het geslacht
Kastanje, Castanea. Dit geslacht behoort tot de familie van de
Napjesdragers, Cupuliferen of Cupuliferae. Hier behoren ook de
geslachten van de Berk, de Els, de Hazelaar, de Haagbeuk, de Beuk en de
Eik toe.
Wilde kastanje
Deze heeft oneetbare vruchten voor de mens en behoort tot een andere
familie, de Paardekastanjefamilie, Sapindaceeën, Sapindaceae. De
Nederlandse naam van deze bomen berust op de oppervlakkige gelijkenis
van hun zaden met de vruchten van de Tamme Kastanje, een boom die er
weinig overeenkomst mee heeft!
Ga voor afbeeldingen naar:
Tamme+Kastanje=Google+zoeken
** Een accommodatie in Nederland kunt u goed
vinden via
Hotels/Appartementen/NL (8527).
** Via
Hotels/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een juiste accommodatie in
102 landen.
|