CULINARIA ARAGON. Door de ligging op kruising van belangrijke verkeerswegen van de Middellandse Zee naar de Atlantische Oceaan en van Frankrijk naar Midden-Spanje is Aragón veelvuldig door vreemdelingen bezocht. Eeuwenlang hebben de vreemde invloeden de cultuur gevormd. Naar overzicht regio Aragón.  Naar Stedenlijst Spanje. Naar regiokaart Spanje.  Naar uw accommodatie!

Inleiding  -  Migas, herdersgerecht  -  Zuiglam  -  Spaanse kerstfeest  -  Bron


    

Inleiding  Tegelijkertijd heeft de natuur het de mensen hier niet gemakkelijk gemaakt. De natuur is hier de baas, zowel op de besneeuwde bergtoppen van het nationale park Ordesa als in het woestijnachtige zuiden ('de Afrikaanse enclave in Europa'). Een mild klimaat heerst alleen in de  vlakten waardoor de Ebro stroomt.
Talrijke Romaanse kerken getuigen
in de bergen van ascetische religiositeit, zoals die zich tegenwoordig alleen nog onder extreme omstandigheden ontwikkelt. Ondanks -of misschien wel dankzij- deze omstandigheden zijn de inwoners van Aragon niet altijd even spraakzaam maar hebben ze wel degelijk individualistische trekken.

Deze mensen moeten het stellen

met een extreem klimaat: lange, strenge winters worden afgewisseld door Afrikaans hete, droge zomers. Vindingrijkheid is hier en voorwaarde - ook in de keuken. De keuken van Aragon heeft de naam de eenvoudigste van Spanje te zijn. De basis is vlees, waarmee de mensen zich al sinds mensenheugenis voeden, eerst door de jacht en later door het fokken van schapen.
Toch heerste er vaak honger,
die de Aragonezen met eenvoudige doch voedzame kost trachtten te bestrijden. De olijfolie uit het zuiden van Aragon levert de nodige calorieën voor de strijd om te overleven in een bar land met een extreem klimaat. Brood en diverse andere levensmiddelen worden met de olie besprenkeld om ze smakelijker en nog voedzamer te maken.

Net als alle Spanjaarden zijn de Aragonezen

dol op zoetigheid en de maaltijd is niet af als er aan het eind niet gesnoept wordt. Door de barre omstandigheden groeit er maar weinig fruit, maar de noodzaak de vruchten houdbaar te maken en de Aragonese fantasie zorgden voor een bijzondere lekkernij: gekonfijte vruchten, soms met een laagje chocolade. De zware wijn uit Aragon tot slot bood verlichting en troost aan de bewoners van een gebied dat hen dwong hun eenvoudige voedzame kost van de vijandige natuur af te dwingen.
Zie
hier voor Tapas-cultuur

Migas   
"Om de culinaire kunst uit de Steentijd te leren kennen, hoeft men slechts bij de herders in de bergen van Spanje op bezoek te gaan, schreef begin 20e eeuw de rondreizende filosoof graaf Von Keyserling. De eenvoudige kost van graan, vaak verrijkt met vet en wat vlees, is al duizenden jaren oud en de eerste bewoners van Spanje kenden al gerechten met oud brood.
Migas betekent letterlijk 'broodkruimels'.
De oorspronkelijke migas vormden ooit de proviand voor herders en muildierdrijvers op hun tochten door het land: oud brood werd verkruimeld en in schapenvet of reuzel gebakken, soms met wat knoflook, paprikapoeder en kruiden. Op goede dagen werd er ook een stuk paprikaworst, spek of ham bij gegeten.

Bij zonsopgang zaten de mannen rond het vuur
met een bord migas. Het waren waarschijnlijk dezelfde herders die de morgenster, geďnspireerd door hun ontbijt in de schemering, de nu algemeen gebruikte naam lucero miguero (broodkruimelster) gegeven hebben. Op basis van dit eenvoudige herdersgerecht ontwikkelde men in Spanje veel variaties met migas en veel van deze gerechten worden nog altijd door jagers bij het krieken van de dag, op het land op regenachtige herfstdagen of in koude winternachten genuttigd.
Het brood voor dit eenvoudige maal moet,
zo beweren traditionalisten, minstens vier dagen oud en kurkdroog zijn. Het snijden van dit inmiddels keiharde brood is vaak mannenwerk. In Aragon wordt de traditionele herders-migas (migas de pastor) meestal met chorizo en druiven geserveerd.

Bij de migas extremefias

uit Zuid-Spanje hoort naast spek in elk geval scherpe, rode paprika - grof gesneden of als poeder.
Voor migas canas
wordt het broodkruim eerst in melk geweekt en dan gebakken - eventueel met knoflook of suiker.
Migas de matanza
wordt in reuzel gebakken en men voegt varkensvlees en paprikaworst toe. Tegenwoordig wordt het gebakken broodkruim veel gegeten met tomatensaus (migas con salsa de tomate) en zoetekauwen eten het liefst migas negras (of migas de mulata) met melk, suiker en geraspte, gesmolten chocolade.

Traditioneel wordt migas uit een bortera,

een diep houten bord gegeten; tegenwoordig wordt dit woord ook gebruikt voor een ruw en onbeholpen persoon. Toch staat de voormalige armeluiskost tegenwoordig ook bij de middenklasse op tafel, vaak bij feestelijke etentjes, verjaardagen en kerkelijke feestdagen.

Zuiglam   
Al enkele millennia lang worden lammeren aan de goden geofferd. De betekenis van het lam in de Oudheid wordt duidelijk door de Romeinse volkstellingen in het door hen bezette Palestina: voor de Pesach werden de geslachte lammeren geteld, het getal werd vermenigvuldigd met tien en zo kreeg men ongeveer het aantal mensen. Een lam levert namelijk een feestmaal voor tien personen op. De dieren werden toen al buiten boven een houtvuur geroosterd. Het vet, dat als onrein werd beschouwd, werd verbruikt tijdens het garen, zodat het vlees mals bleef. Na een bepaalde ceremonie aten de gelovigen dan het magere lamsvlees.

De bergweiden van Aragon

bieden uitstekend voedsel voor schapen en geiten en de ongeveer 2,5 miljoen lammeren vormen het culinaire vlaggenschip van de streek. Ternasco de Aragón (zuiglam uit Aragon) is vlees van lammeren van de inheemse rassen Rasa Aragonesa, Roya Bilbilitana of Ojinegra. De volwassen schapen eten alleen de geurige kruiden die op de berghellingen groeien; het lam krijgt op deze manier een zeer kruidige melk binnen. Kort voor het slachten worden ze bijgevoerd met krachtvoer. Op de dag van de slacht is een Ternasco de Aragón maximaal 90 dagen oud en weegt hij 18 tot 24 kg. Hij geeft 8,5 tot 11, 5 kg zacht, mals, lichtroze vlees met een vaste, witte vetlaag.

In de Pyreneeën wordt zuiglam

nog altijd op de ouderwetse manier bereid. Rond 1900 schreef de gastronoom Dionisio Pérez: "een zeer populair gerecht in Aragon is het in de buitenlucht geroosterde zuiglam (ternasco asado al espeto), ingewreven met zout en knoflook." Een andere klassieker -in de oven gebraden lam (cordero asado)- wordt meestal bereid met wat zout, knoflook en reuzel en wordt tijdens het braden steeds met eigen vet bedropen.

Een dergelijk lamsgerecht

moet ook die Spanjaarden overtuigen die de vooroordelen van hun ouders hebben overgenomen: zij menen dat lam armeluiskost is, dat het niet in net gezelschap op tafel hoort en dat het stinkt. Niet alleen de geur en de smaak, maar ook het flinke bedrag dat voor Ternasco de Aragón neergelegd moet worden, weerspreken een dergelijke opvatting. Rechterbladzijde: in de groene bergweiden van Aragon voeden de lammeren zich enkel met kruiden - en dat is aan de kwaliteit van het vlees te merken.



Spaanse kerstfeest    
"Wat er ook gebeurt, kerstavond niet echt vieren en gewoon maar een of ander maal op tafel zetten - dat nooit! Om een kalkoen te kunnen kopen stopt zelfs een familie die normaal gesproken het nut van sparen niet inziet, vanaf begin november regelmatig wat in een spaarpotje." Zo beschreef Benito Pérez Galdós -schrijver in het Spanje van het eind van de 19e eeuw de betekenis van het kerstfeest voor de Spanjaard. De eerste boodschappers van het naderende kerstfeest zijn de kastanjeverkopers.

De consumptie van zoetigheid

stijgt in deze periode in het hele land met maar liefst 30% en heerlijk geurende koekjes verlaten in grote hoeveelheden de ovens. Zagen worden gescherpt en stembanden worden gesmeerd in de strijd om de mooiste kribbe en het fraaiste kerstlied. In levende kerststallen (belenes vivientes) beelden amateurtoneelspelers de bijbelse geschiedenis van de verkondiging tot de komst van de drie koningen uit.

Het culinaire jaar beleeft zijn hoogtepunt

op de avond van 24 december, wanneer de hele familie zich rond de feestelijk gedekte tafel schaart. Meestal prijkt er op een zilveren schaal een kalkoen of kapoen, die of in de oven gebraden is of op de traditionele manier is gevuld: in Galicië wordt kalkoen met kastanjes gevuld, in Asturië met appels en in Catalonië met pruimen, rozijnen en pijnboompitten. Maar ook lam, geit, speenvarken en vis uit de oven zijn populair in deze tijd van het jaar. Met veel pracht en praal trekken de drie koningen op 6 januari door de stad. Ze zijn vooral bij kinderen erg geliefd - ze komen cadeautjes brengen.

Bij de groenten domineren artisjokken,

vaak in amandelsaus en rode kool de kersttafel. Veel Spanjaarden geven nu echter de moderne specialiteiten zoals gerookte zalm, luxueuze zeevruchten, terrines en kaassoorten.

Hierbij wordt in stijl volle glazen

de Spaanse sekt (cava) geschonken. Zoete wijn van de moscatel of amontillado- en oloroso-sherry ontbreken niet. Jong en oud de enorme hoeveelheden zoetigheid: marsepein, amandelkoekjes, suikerkransjes en met reuzel bereid gebak, in wijn of siroop gekookte vruchten, en zoete soep met amandelen, noten of kastanjes. De kersttraktatie bij uitstek is de tuttón, de traditionele amandelnougat.

Ondanks al deze verleidingen bereikt de kersttijd

voor de  kleintjes pas zijn hoogtepunt aan het nieuwe jaar - met de aankomst van de wijzen uit het Oosten (Reyes Magos). In steden met een haven komen de mannen op prachtig versierde schepen aan en op de Canarische Eilanden brengen ze zelfs echte kamelen mee. Ze worden begeleid door een waaronder hele kudden vee, en trekken op versierde  wagens naar de stad.

Op 6 januari storten de kinderen zich uitgelaten

op koningen meegebrachte cadeautjes en op de Roscón de Reyes, een krans van koek met gedroogde  vruchten, waarin een munt, een boon of een klein figuurtje verstopt is. De vinder van het kleinood mag die dag koning zijn. In Valencia zetten de kinderen op Driekoningen volgens oud gebruik een bord met turrón, drie glazen zoete wijn en een bosje stro voor de deur, waaraan de koningen en hun kamelen zich te goed kunnen doen voor ze de verre reis vaarden.  

Bron  CULINARIA ESPAŃA, Könemann. ISBN: 3-8290-1964-5. U vindt hier ook een keur van recepten behorend bij bovengenoemde producten. Prachtig geďllustreerd werk! Van Uitgeverij Könemann is ons geen URL, WAP of EMAIL bekend
            
                   
 
** Voor geheel Spanje
 kunt u goed Uw accommodatie boeken via Hotels/Appartementen/Spanje. U betaalt in het hotel! Let ook op de beoordelingen door gasten die de hotels bezochten! U kunt de ligging van de hotels via Google Earth bekijken!

** U vindt bij Booking meer dan alleen hotels o.a.:
  Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets