GURK - 9342 - KarinthiŽ, met Pfarr- und Domkirche Maria Himmelfahrt, naar kaart Oostenrijk, naar stedenlijst Oostenrijk.

    
Pfarr- und Domkirche Maria Himmelfahrt
Dit is een van de mooiste en beroemdste kerken van Oostenrijk. Met de bouw werd begonnen tijdens het pontificaat van bisschop Roman I
, ca. 1140. De relieken van de stichteres van het nonnenklooster, gravin Hemma, werden na 1170 overgebracht naar de crypte onder het koor. In 1200 werd blijkens de oorkonden het hoogaltaar gewijd. Omstreeks midden van de 15de eeuw kreeg het dwarsschip een netgewelf, het koor werd in ca. 1500 van een stergewelf voorzien.
Ook deze kerk kreeg te maken met de barokke veranderingsdrift:
in 1678 werden de helmen van de 6001 hoge torens verbouwd. In deze romaanse, drieschepige pijlerbasilica wordt een reeds in de Karolingische tijd opgekomen bouwwijze toegepast: het door twee torens bekroonde westwerk met voorhal en daarboven de bisschopskapel vindt een gelijkwaardig tegenwicht in de koorpartij aan de oostzijde, met drie absiden en een dwarsschip. Daartussen loopt het lange schip, dat de oost- en westgedeelten als een soort triomfweg verbindt.
Exterieur
wordt beheerst door de massaliteit van de muren. Boven het venster van de centrale apsis in het oosten een plastiek, een leeuw met basilisk voorstellend, de enige figurale versiering aan het exterieur. De leeuw is hier het symbool van Jezus Christus. Christus als strijder en Heiland verschijnt boven het zuidelijk portaal. Beide plastieken zijn typisch romaans van stijl: ze zijn nauw met het bouwwerk verbonden, vormen geen contrast daarmee, maar lijken eruit voort te komen.
Voorhal
In de westelijke voorhal, een vierkante ruimte door een tongewelf gedekt, valt allereerst het prachtige trechtervormige portaal uit omstreeks 1200 op. Het zich in zeven geledingen versmallende portaal vertegenwoordigt de laatste fase van de 'abstracte' muurindeling, voordat de figuratieve ornamentatie haar intrede deed. Het boogveld, ingesnoerd door zuilen, knopkapitelen, ornamenten en archivolten, was vroeger ongetwijfeld gesierd met een fresco. Men lette op het romaanse houtsnijwerk boven de deur. Noord- en zuidwand van de voorhal dragen de beroemde wandschilderingen met taferelen uit het Oude en het Nieuwe Testament. Aan de portaalwand twaalf medaillons met Christus en de apostelen, tegen het gewelf een sterrenhemel.

Gurk. de dom 1 Plastiek van leeuw met basilisk; 2 Zuidportaal ; 3 Voorhal met daarboven de bisschopskapel ; 4 Trechtervormig portaal; 5 Koor; 6 Triomfboog; 7 Fresco van St.-Christoffel; 8 Fresco van Paulus en de 24 oudsten; 9 Hoogaltaar door M. HŲnel; 1DTrappen naar de crypte; 11Kruisaltaar; 12Kansel; 13Altaar van houtsnijwerk

Interieur
In overeenstemming met de romaanse tradities, is het interieur van de kerk nogal streng en geordend. De latere overwelving van hoofd
- en zijschepen doet echter afbreuk aan de totale ruimteindruk, die werd bewerkstelligd door de lichtval, vensterindeling, en de voorgeschreven verhoudingen tussen hoogte, breedte, plaatsing van de steunpilaren, enz. Het dwarsschip blijft binnen de breedte van het schip, het koor staat door de triomfboog ietwat los van de lengteas.
Naast het laatgotische sacristieportaal een op∑ vallend fresco
met een voorstelling van Christoffel; de figuur is zo machtig dat de muur hem nauwelijks genoeg ruimte biedt. Tegenover dit fresco, aan de rechterzijde, een fresco met de ternederwerping van Paulus voor de poorten van Damascus
, een gebeurtenis die zijn bekering ten gevolge had, en de 24 oudsten uit de Apocalyps. Laatstgenoemd fresco doet bijna provinciaals aan in vergelijking met de Christoffelfiguur.
De dom is uitzonderlijk rijk aan architectonische details, schilderingen en plastieken.
Bisschopskapel
, in de westvleugel
Via de trap in de zuidelijke toren bereikt men een uit twee traveeŽn bestaande ruimte, die met een kruisgewelf is bedekt. De kapel is gedecoreerd met fresco's, die een ongeŽvenaarde laatromaanse cyclus vormen. Ze werden omstreeks 1230 vervaardigd door een zekere 'Meister' Heinrich. Behalve scŤnes uit het verhaal over de schepping van de mens (gewelf aan de oostzijde), ziet men er o.a. voorstellingen van het hemelse Jeruzalem
, gewelf aan de westzijde, voorstellingen van profeten en van de evangelistensymbolen, alsmede van Maria op de troon van Salomo, aan de oostelijke muur, een werk van bijzondere betekenis. Zeer opmerkelijk zijn ook de glasramen uit dezelfde tijd, Kruisafneming.
Hoogaltaar
Dit meesterwerk
,14,50 m hoog, is naar Spaanse voorbeelden gemaakt. Het is in zijn overrompelende volheid een typisch specimen van barokke kunst: op een aantal verdiepingen bevolken 72 deels meer dan levensgrote uit hout gesneden figuren tal van nissen en aediculae. Opvallend is dat ondanks alle compositorische dramatiek, toch door de evenwichtige architectonische opbouw een ordening is bereikt. Beneden, naast de portalen, staan de vier evangelisten; in de centrale hoofdnis, die alle verdiepingen beslaat, Maria die ten hemel vaart; daarnaast, links en rechts, keizer Hendrik 11 en graaf Wilhelm; voor de hoofdnissen aan weerszijden de vier kerkvaders; boven Thomas Becket, paus Leo, de heilige Florian, de heilige Georgius en ten slotte - als bekroning van de hoofdnis - Hemma, de patrones van de kerk, en keizerin Kunigunde.
Crypte.
Via de trappen in de zijschepen bereikt men de beroemde crypte, die half verzonken onder het koor is aangelegd. Het is de grafkapel van de stichteres Hemma. Exact 100 zuilen zijn verdeeld over het 400 vierkante m grote grondoppervlak. In het halfdonker van de ruimte wekken zij, door hun aan de menselijke maat aangepaste afmetingen, eerder de indruk van beelden dan van steunpilaren. In het zuidoosten ligt het graf van Hemrna. Ook de drie gebeeldhouwde koppen aan de sarcofaag tonen de symbolische uitdrukkingskracht van de romaanse beeldhouwkunst: het is alsof de boze geesten uit het materiaal moeten worden opgeroepen om vervolgens weer te worden verbannen. De versiering aan het kruisgewelf uit de 18de eeuw past wonderwel bij het oude bouwmateriaal.


Overige bezienswaardigheden van de kerk
In 1740 schiep G. R. Donner de grote groep loden figuren aan het Kruisaltaar. De compositie van deze groep, die lijden en troost tot uitdrukking brengt, geeft een goede indruk van de stilistische ontwikkeling van de barok. Van Donner zijn ook de loden reliŽfs aan de kansel. Eveneens beroemd is het romaanse timpaan met voorstelling van de overwinning van Samson over de leeuw
, noordelijke trap naar de crypte. Het is een reliŽf van hoge artistieke kwaliteit. Samson, symbool voor Christus, spert de muil van een jonge leeuw, Satan, open en bevrijdt duiven, zinnebeelden van zielen. Ook zij nog gewezen op het door proost Galler uit hout gesneden altaar, een werk uit de overgangsperiode van gotiek naar renaissance, voorts op een zeer fraaie laatgotische sculptuurvan de moeder Gods, en op een beeld van Christus als verlosser op het barokke koorgestoelte, en ten slotte op de reliŽfs met taferelen uit het leven van de heilige Hemma.

Kloostergebouwen
Aan het gewelf van de Drievuldigheidskapel interessante, beschilderde reliŽfs uit 1500. Ook bezit het klooster een bijna 10 x
10m groot vasten doek van Konrad von Friesach, uit 1458, 98 scŤnes uit het Oude en het Nieuwe Testament.
 
Omgeving

In Gnesau,
KarinthiŽ, in het dal van de Gurk, staat een barok verbouwde kerk, Pfarrkirche St.-Leonhard, die uit de romaanse tijd dateert. De grotendeels laatbarokke aankleding heeft weliswaar niet het gehalte van de Gurkse barok, maar bewijst dat de geestdriftige bouw- en decoratieactiviteiten tijdens de barok ook in het achterland doordrongen.

 ** Uw accommodatie in geheel Oostenrijk kunt U goed boeken via Hotels/Appartementen/Oostenrijk     
 ** Via Hotels/Appartementen/Wereldwijd kunt u goed zoeken naar een accommodatie in 110 landen.
 ** Algemene info over Oostenrijk