POTSDAM, stad van paleizen en parken.
Naar wijken en omgeving. Naar deelstaat Brandenburg.
 Naar kaart met de deelstaten. Naar stedenlijst Duitsland. Naar uw accommodatie.

    

De naam Potsdam roept onvermijdelijk bepaalde beelden op: het slot Sanssouci ­ 'zonder zorgen', de zomerresidentie van Frederik 11 de Grote - en het slot Cecilienhof, waar Truman, Stalin en Churchill- deze laatste werd later vervangen door Attlee - na de geallieerde overwinning op Hitler-Duitsland de Conferentie van Potsdam hielden, om de toekomst van Duitsland en Europa te bepalen.

Potsdam, oranjerie van SanssouciHet is aan Frederik Willem, de Grote Keurvorst,
 
te danken dat Potsdam behouden bleef nadat het tijdens de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) volledig was verwoest. Hij zorgde voor voorspoed in de stad door de afkondiging van het Edict van Potsdam (1685), dat de vervolgde protestanten en ook andere religieuze groeperingen een toevluchtsoord bood en vrijheid van godsdienst. De circa 20000 toegestroomde hugenoten hadden, behalve goud, veel nuttige kennis in hun bagage. Het zou echter nog tot de regering van de zoon van Frederik Willem, Frederik Willem I, bijgenaamd de Soldatenkoning, duren voordat Potsdam tot hoofdstad en residentie werd uitgeroepen.
Het werd ook garnizoensstad en elke huiseigenaar was verplicht
een aantal soldaten onderdak te bieden.

Soldatenkoning Frederik Willem I
 
maakte Potsdam tot garnizoensstad. In deze periode vonden ook de vernieuwing van de Altstadt (1715-1720) en de aanleg van de Neustadt (1720-1742) met rastervormig straten patroon plaats. Pleinen, tolpoorten en muren kwamen tot stand, woonhuizen werden gebouwd en de hoofdkerken en openbare gebouwen werden verbouwd. Potsdam werd onder Philipp Gerlach, Peter de Gayette en Johann Friedrich Grael tot de barokstad die door Frederik II, de Grote, werd voltooid.

Bezienswaardigheden
 
Toppers: UNESCO-werelderfgoed slot en park Sanssouci - Barokke binnenstad - Historische stadswijken: 'Webervierte', 'Holländisches Viertel' - Neuer Garten met slot Cecilienhof

Tot de mooiste bezienswaardigheden
 
van Postdam behoren de paleizen en parken, waarvan het slot en park Sanssouci wereldwijd de bekendste zijn. Slot Cecilienhof, Neues Palais en het slot en park Babelsberg getuigen op indrukwekkende wijze van de belangrijke rol die Potsdam in de Duitse geschiedenis heeft gespeeld. De historische stadswijken - de Russische wijk 'Alexandrowka', het 'Holländische Viertel' en het 'Weberviertel' (weverswijk) - verspreiden met hun karakteristieke trekken, maar ook met hun cafés, restaurants en winkels de charme van een Europese stad.
Spannend:
 
de architectuur in de villawijk Neubabelsberg met villa's van Mies van der Rohe en anderen. Het 'kroondomein Bornstedt', een voormalige koninklijke modelboerderij, omvat restaurants, wijnlokalen, brouwerijen en kunstambacht. Natuurbeleving in de 'biosfeer Potsdam', een geënsceneerd tropisch landschap met 20.000 planten.

Nikolaikirche
 
Aan de noordoostzijde van de Alter Markt bouwde Schinkel op de plaats van diverse voorgangers na lange voorbereidingen vanaf 1826 en met medewerking van Frederik Willem IV een van zijn belangrijkste sacrale gebouwen. De classicistische centraalbouw met dominerende koepel en koorapsis heeft een plattegrond in de vorm van een Grieks kruis. Het indrukwekkende weidse interieur herbergt een ciborie-altaar van gekleurd marmer (1849), een marmeren kruis van Christian Friedrich Tieck, een preekstoel uit 1837 van August Kiss naar een ontwerp van Schinkel, gegoten zinken reliëfs met de Bergrede, de Olijfberg en de Verrijzenis. Voorts ambo, doopvont en balustrades.

Kirche St. Peter und Paul, Bassinplatz
 
Romaniserende centraalbouw met hoge westtoren, in 1867-1868 opgetrokken uit gele baksteen door Wilhelm Salzenberg; belangrijk gebouw uit de late romantiek. De plattegrond in de vorm van een Grieks kruis en de klaverbladvormige absiden zijn in navolging van de Aya Sophia in Istanbul tot stand gekomen, terwijl voor de toren de campanile van de San Zeno in Verona model stond. De kerk heeft een luisterrijk interieur (gerestaureerd in 1990) met beschilderd balkenplafond en schilderingen in het koor (1870) van Paul Stankiewitz. Diverse kunstwerken zijn afkomstig uit de oudere, barokke kerk, zoals drie altaarstukken van Antoine Pesne en een Maria-Magdalenabeeld (1763) van Johann Peter Benckert.

Paleiscomplex Sanssouci
 
Ten noordwesten van Potsdam strekt zich een complex van paleizen en parken uit, dat na 1744 werd aangelegd als zomerresidentie van de Pruisische koningen en Duitse keizers.
Zie hier voor plattegrond en beschrijving

De Neuen Kammern
 
aan de westzijde van de wijnberg, in 1747 als orangerie gebouwd door v. Knobelsdorff, werden in 1771-177 5 door Karl v. Gontard en Georg Christian Unger verbouwd tot gastenverblijf. Het hoofdaccent van het langgerekte gebouw met smalle risalieten valt op het middengedeelte met attiekbeelden; achtergevel uit 1842-1843 door Ludwig Persius aangebracht. Inrichting in Frederik-rococo: vierkante middenzaal met antieke borstbeelden, Ovidiusgalerij met vergulde stucwerkreliëfs met mythologische voorstellingen van de hand van Johann David en Lorenz Wilhelm Räntz, eetzaal met beelden van Jean Pierre Tassaert. De beelden, o.a. kopieën van antieke beelden, vóór de voorgevel zijn door Italiaanse beeldhouwers gemaakt van Carraramanner (ca. 1749).
De oostelijke pendant, de

Bildergalerie
,
 
in 1755- 1763 door Johann Gottfried Büring gebouwd voor de koninklijke schilderijenverzameling, is het oudste bewaard gebleven museumgebouw in Duitsland. Het bouwwerk, met een terras ervoor, bestaat uit een middenvleugel met koepel en langgerekte galerijvleugels met zijrisalieten en rondboogopeningen. De manneren beelden voor de façade, allegorieën van de kunsten, ambachten en techniek, zijn van Johann Peter Benckert en Johann Gottlieb Heymüller. Het gebouw heeft een prachtige, harmonische inrichting met een koepel in het middengedeelte en Korinthische pilastergeleding. De Italiaanse, Franse en Nederlandse 18de-eeuwse werken tegen de noordwand zijn per school gerangschikt: een vroeg voorbeeld van een dergelijke wijze van exposeren. Voor. de schilderijengalerij is een Hollandse tuin aangelegd (1764-1766) met zuilengangen en grotten-terrassen.



Tuinarchitectuur en beeldhouwwerk
 
Ook de aankleding van het park, waarmee in 1746 werd begonnen, geschiedde onder leiding van v. Knobelsdorff. Het Obeliskenportaal uit 1747 van v. Knobelsdorff staat aan het oosteinde van de hoofdlaan van het park. Het beeldhouwwerk is van Friedrich Christian Glume. De obelisk (1748), buiten de tuin, heeft een decoratie van hiëroglyfen. De ruïneimitatie, aan het uiteinde van de noordas van het paleis, werd naar ontwerp van v. Knobelsdorff aangelegd ter verfraaiing van het uitzicht en tevens als waterreservoir voor de fonteinen. De tuinbeelden werden gemaakt in het koninklijke beeldhouweratelier onder leiding van de sinds 1747 aan het hof werkzame Fransman François Gaspard Adam en van .zijn opvolger Sigisbert Michel in de ateliers van Ebenhech, F.c. Glume de Jongere, Benckert en Heymüller. Opmerkelijk zijn de beeldengroepen met de vier elementen en de oppergoden der oudheid (van Lambert Sigisbert Adam, François Gaspard Adam en Sigisbert Michel) op het hoofdterras en de beelden (kopieën) van Venus en Mercurius uit 1748 van Jean Baptiste Pigalle bij de terrassenopgang (de originelen bevinden zich in het Staatsmuseum te Berlijn).

De Communs, bij het Nieuwe Paleis, werden in 1766-1769 gebouwd
 
in de door het classicisme beïnvloede stijl van de late barok, door v. Gontard, die daarbij gebruik maakte van een ontwerp uit 1764 van Le Geay. Het bouwwerk heeft boven een hoge sokkel portieken met Korinthische zuilen en topgevels en gebogen bordestrappen. Het interieur werd in de 19de eeuw gewijzigd. De halfronde colonnade met hoekpaviljoens heeft een triomfboogachtig middengedeelte. De iconografische afdeling heeft betrekking op de Zevenjarige Oorlog. De hoofdparterre van het Nieuwe Paleis werd in 1823 door Lenné ingericht. Paleisterras uit 1889-1894 in historiserende barokstijl; kandelaars en beeldhouwwerk van o.a. Reinhold Begas en Walther Schott.

Belvédère (op de K1ausberg in het noorden van het hertenpark).
 
In 1770-1772 gebouwd door Georg Christian Unger (ruïne). Drachenhaus (noordoostzijde, thans res­taurant). Pagode-achtig bouwsel uit 1770­1772 van v. Gontard.

Potsdam, CharlottenhofCharlottenhof
  
Het paleis (aan de zuidrand van het hertenpark), in de stijl van een Romeinse villa, ontstond in 1826-1828 door de verbouwing van een ouder landhuis (1756-1758 van Büring) door K.F. Schinkel naar ideeën van en ten behoeve van de kroonprins (Frederik Willem IV). Het bestaat uit een verdieping boven een laag souterrain; middenrisaliet met vlakke topgevel en zadeldak. Aan de achterzijde leidt een portiek met Dorische zuilen en timpaan naar een kunstmatig aangelegd terras; aan de zuidzijde een pergola. In de portiek wandschilderingen in Pompejaanse stijl (1833, Bernhard Rosendahl). Het paleis wordt omringd door een formele tuin. Intiem, classicistisch interieur en mooi meubilair. Vestibule met dubbele trap en daarop aansluitend de eetzaal met gravures van Giovanni Volpato naar Rafaëls Loggia' s in het Vaticaan. Te noemen zijn verder de tentkamer en een vertrek met Zwitserse en Italiaanse prenten van Johann Heinrich Bleuler(ca. 1815).
Onder de geëxposeerde schilderijen bevindt zich
werk van Caspar David Friedrich, Carl Gustav Carus en Karl Blechen. Het landschapspark rond het paleis werd aangelegd door Lenné en Heinrich Ludwig Sello met o.a. een bosschage met hermen van Gustav Bläser (1851).

Neue Orangerie
 
Hoofdwerk van de pronkstraat, in 1851-1860 gebouwd naar ontwerpen van Frederik Willem IV, Persius, Stüler en Hesse. Symmetrisch, langgerekt bouwwerk met middenvleugel en loggia's, triomfbogen, zuilenportiek en uitkijktoren met colonnade (naar het voorbeeld van de Villa Medici in Rome), naar voren uitspringende zijpaviljoens (naar het Uffizi in Florence). Voor het gebouw terrassen.
Tegen de tuinfaçade beelden van allegorieën
(ca. 1860) van beeldhouwers uit de Rauchschool. Marmeren standbeeld van koning Frederik Willem IV (1873) van Gustav Bläser. De zgn. Rafaël-zaal met bovenlicht is bestemd voor de verzameling kopieën van schilderijen van Rafaël, uitgevoerd door Berlijnse schilders.

Marmor Palais
 
In 1787-1791 gebouwd naar ontwerp van v. Gontard en in 1797 uitgebreid tot een bouwwerk met drie vleugels. De kern is een vierkant blok met verdieping en uitkijktoren, opgetrokken uit baksteen met profileringen uit marmer. Beeldhouwwerk (jaargetijden, putti), naar ontwerp van Christian Bernhard Rode, vervaardigd door Johann Christoph, Michael Christoph Wohler en Johann Eckstein. De vertrekken zijn gegroepeerd rond het centrale trappenhuis; beneden aan het meer ligt de eetzaal, op de verdieping de muziekzaal, die in Engelse trant is gedecoreerd; schilderingen (na 1790) naar ontwerp van Langhans de Oudere en o.a. uitgevoerd door Rode, J.C. Frisch en Bartolomeo Verona. Beeldhouwwerk en reliëfs zijn van J.P. Tassaert en I.G. Schadow.

Voormalig raadhuis, Kulturhaus Hans Marchwitza. aan de Alte Markt
 
Het classicistische bouwwerk met Korinthische kolossaalorde werd in 1753-1755 opgetrokken door Johann Boumann de Oudere en Carl Ludwig Hildebrandt. Zij baseerden zich op een niet gerealiseerd ontwerp van Palladio (Palazzo Angarano in Vicenza). Op de koepel staat een Atlasbeeld uit 1754 van Benjamin Giese en Johann Christoph Wohler.

Waterwerken van Sanssouci, Leninallee 176
 
In 1840 gebouwd aan de oever van de Havel voor de watervoorziening van de fonteinen van Sanssouci door Persius en v. Diebitsch; techniek van Peter Beuth, Adolph Brix en August Borsig. Het gebouw heeft de vorm van een moskee met koepel, de schoorsteen is als minaret gebouwd.
Speklagen van geglazuurde baksteen en profielstenen in oriëntaalse vormen bepalen het exterieur. De machinekamer is gedecoreerd met gekleurde gietijzeren arcaden en zinken ornamenten in Arabische stijl. De machinerie is nog in goede staat.

Brandenburger Tor, Platz der Nationen
 
In 1770 opgetrokken in de vorm van een triomfboog met drie doorgangen door Karl v. Gontard en Georg Friedrich Unger. Beeldhouwwerk van Philipp Gottfried Jenner en Constantin Philipp Sartori de I.

Parken en plantsoenen
 
In Potsdam vormen de schitterende parken en tuinen een harmonisch samenspel met de bosrijke ligging van de stad aan de Havel en de talrijke meren. Tot de klassieke parken behoren Sanssouci, Neuer Garten en het park Babelsberg. Ook de moderne parken zijn het bekijken waard, bijvoorbeeld het Freundschaftsinsel-Park midden in het centrum of het Volkspark op het terrein van de voormalige nationale tuinbouwtentoonstelling 'Bundesgartenschau'.

Aanrijroute:
 
Potsdam Hauptbahnhof (CS): IC-aansluiting; ICE/IC-aansluitingen vanaf Berlijn Zoo  -  Met de auto: A10, A24, All, A12, A9, A2  -  Per vliegtuig: Berlijn: Tegel, Schönefeld, Tempelhof

Potsdam Tourismus Service
 
Friedrich-Ebert-Strasse 5, Am Alten Markt 14467 Potsdam - Tel.: +49 (0) 331 / 27 55 80   -  Fax: +49 (0) 331 / 2 75 58-29 - E-mail: information@potsdam.de  -  Internet: www.potsdamtourismus.de

Zie hier voor:  
Potsdam-Babelsberg; Potsdam-Bornim; Potsdam-Bornstedt; Potsdam-Drewitz; Potsdam-Sacrow; en Omgeving: Caputh  7 km ZW en Geltow 8 km ZW

** Uw accommodatie in Potsdam: er zijn 37 hotels in Potsdam.Booking.  
Erg in trek is  Hotel HH-Voltaire Met de huurfietsen van het hotel kunt u de bezienswaardigheden langs, of u kunt gebruikmaken van de vlak bij te vinden trams en bussen om er te komen. Park Sanssouci ligt op 20 minuten lopen van het hotel. Op 40 minuten kunt u het centrum van Berlijn bereiken.
Ook Hotel Steigenberger-Sanssouci  is gewild. Enjoy free use of public transport services throughout Berlin and Potsdam when you stay at the Steigenberger Hotel Sanssouci.
 

** Booking is meer dan alleen hotels: zie eens ”Alle accommodatietypes” óf kies direct:
 Appartementen - Resorts  - Villa's  - Hostels  - Accommodaties met onsen - Bed & Breakfasts  - Pensions  - Motels  - Ryokans  -  Vakantieboerderijen  - Vakantieparken  - Campings  -  Botels  - Herbergen  -  Aparthotels  -  Vakantiehuizen  -  Lodges  - Accommodaties bij particulieren  -  Landhuizen  -  Luxe tenten  - Capsulehotels  -  Lovehotels  - Riads  - Luxe Chalets